|
Misschien laat 1960 zich het best vergelijken met de eerste lentedag van het jaar. De dag dat je de winter definitief van je afschudt, vol optimisme de zomer tegemoet gaat. Eenzelfde gevoel overheerste op de drempel van een nieuw decennium. Nederland had jaren in de steigers gestaan. We hadden geploegd, gezwoegd, gezaaid. Maar langzaam trok de nevel van de wederopbouw op en groeide het besef dat de tijd rijp was om te oogsten.
Bert Kobus
1960. Het werd het jaar van DAF en de huishoudhandschoen, van John F. Kennedy en de woningnood in Amsterdam. Het jaar van de kleurdia en de killer wordende koude oorlog. Maar ook het jaar waarin Nederland z’n grip op Nieuw Guinea begint te verliezen en ons laatste restje kolonialisme smelt in de tropenzon, het jaar dat Apartheid z’n ware gezicht laat zien na het bloedbad in het Zuid-Afrikaanse Sharpeville.
Ontwikkelingen die bepalend zijn voor het vervolg van het decennium, de wereld zoals we die nu kennen. En tussen deze mondiale golfbeweging door, heette het doorsnee Nederlandse echtpaar gewoon nog Jan en Annie, Henk en Bep. Maar ook voor hen werden de veranderingen die in lucht hingen merkbaar in het dagelijks leven. Tot dan toe was de wereld op een veilige afstand gebleven, bewogen ze zich in de betrekkelijke luwte van kerk, zuil en dorp. Maar achter deze veilige façade scharnierden de luiken langzaam open.
Televisie
De televisie speelde hierin een belangrijke rol. Waren er in 1951 nog 150 tv-toestellen, negen jaar later telde Nederland er een half miljoen. Het veranderde ons zicht op de wereld. Zo zien Jan en Annie in 1960 de Amerikaanse presidentskandidaat John F. Kennedy debatteren met Richard Nixon. Ze zien en horen de nieuwe geluiden die klinken in Zuid-Amerika, Afrika en Azië. Tegelijkertijd dringen ook Pipo de Clown, Willem Duys en Toon Hermans in onze huiskamers door.
Sowieso krijgt het dagelijks leven oneindig meer kleur. In 1960 wordt de vrije zaterdag ingevoerd, het aantal vakantiedagen is sinds midden jaren vijftig met zestig procent gestegen.
We krijgen niet alleen meer tijd, ook meer geld. Nederland zit economischin de lift. De geleide loonpolitiek die in de wederopbouwjaren met straffe hand werd gevoerd, wordt losgelaten voor een vrije loonpolitiek. Dit heeft grote gevolgen. Het aantal auto’s dat we bezitten verviervoudigt tot ruim een half miljoen. Dertig procent van de Nederlanders kan zich in 1960 een vakantie permitteren. Openlucht toerisme, de aanleg van fietspaden en natuurbescherming; het zijn thema’s die na jarenlange afwezigheid weer op de politieke agenda’s staan. Daarnaast groeit het geloof in wetenschap en techniek. In Nederland verrijst de Euromast en Rotterdam begint met de aanleg van de metro. In Eindhoven rolt de eerste DAF-personenauto met Variomatic van de band. De stofzuiger op wielen, de roestvrijstalen pan en de huishoudhandschoen; ook voor de huisvrouw wordt het leven aangenamer.
En Jan en Annie, Henk en Bep? Ze worden zelfbewuster, zelfstandiger, onafhankelijker. Ze willen een eigen autootje, een eigen tv-toestel, een weekje eropuit in Drenthe. Het zijn de voortekenen van consumentisme en individualisering. Ontwikkelingen die breken met knusse jaren vijftig waar gemeenschapszin de boventoon voert.
De kerk
Langzaam groeit het besef dat de wereld groter is dan het land zelf. De roep om het ‘provinciaalse’ Nederland achter ons te laten wordt steeds sterker. Ook in het kerkelijk landschap tekenen de contouren van modernisering en samenwerking zich af. Hervormden en Gereformeerden zoeken voorzichtig toenadering. Het zal nog een jaar duren voordat ‘de groep van 18’ kerkelijke grenzen doorbreekt en openlijk met elkaar spreekt over samenwerking. Maar het hangt in de lucht. Net zoals nieuwe evangelische stromingen die via de Atlantische oceaan ons land binnenvloeien. In 1960 wordt op een aantal Nederlandse universiteiten de Ichtus-beweging opgericht. Maar ook de Youth for Christ beweging krijgt voet aan vaste wal.
Zelfs in de katholieke kerk treedt de lente in. In Nederland breekt bisschop Bekkers een lans voor voorbehoedsmiddelen en niet veel later staat het Tweede Vaticaanse concilie in het teken van modernisering.Het duurt nog een aantal jaren voordat de roaring sixties de wereld in een stroomversnelling van verandering brengen. Dat de Berlijnse muur wordt opgebouwd, Amerika zich in de Vietnamoorlog stort, de Cuba-crisis de wereld aan de rand van een atoomoorlog brengt. Dat er een bijna onoverbrugbare kloof ontstaat tussen generaties, dat de secularisatie in de kerken onverminderd doorzet. Maar in 1960 wordt het pad voor deze ontwikkelingen geë end en is een nieuwe wereld zichtbaar in de maak.
Met dank aan Prof. Dr. George Harinck, directeur van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme aan de VU Amsterdam |
 |
|
|
Artikelen
